Tối ưu hóa thiết kế nhà chung cư cho người có thu nhập thấp

Nhà ở cho người thu nhập thấp (ở Việt Nam thường được gọi là nhà ở xã hội, ở các nước khác có nhiều cách gọi khác như “public housing”, “social housing”, “low-rent housing”, “economically applicable housing”…) là một trong những loại hình công trình xây dựng được Nhà nước ưu tiên và có nhiều chính sách hỗ trợ. Loại hình nhà ở này phục vụ nhu cầu ở của một phần rất lớn dân cư đô thị, gồm công nhân, người lao động, viên chức nhà nước, giáo viên…, vốn là những đối tượng có mức thu nhập khiêm tốn. Giải quyết tốt bài toán nhà ở dành cho người thu nhập thấp là việc làm có ý nghĩa thiết thực, nhân văn và mang tính xã hội cao; góp phần xóa nhà tạm, nhà ổ chuột; qua đó cải thiện và hiện đại hóa bộ mặt đô thị.

Trong những năm gần đây, loại hình nhà ở xã hội dạng chung cư thu nhập thấp đã phát triển mạnh mẽ trong các đô thị lớn ở nước ta, cho thấy những ưu việt của mô hình ở này trong việc giải quyết các bài toán quy hoạch, xây dựng, môi trường và nhu cầu nhà ở đô thị. Theo kết quả cuộc điều tra dân số và nhà ở năm 2009 (CPHSC, 2010), nhà ở dạng căn hộ hiện chiếm 16.64% và 6.13% lượng nhà ở ở Hà Nội và TP Hồ Chí Minh và các con số này vẫn đang tiếp tục tăng. Tuy nhiên hiện nay, loại hình nhà ở cho người thu nhập thấp đối mặt với 2 thách thức cơ bản:

  • Giá thành còn rất cao so với mặt bằng thu nhập của đại đa số người mua,
  • và (2) điều kiện tiện nghi môi trường trong căn hộ thường không được thiết kế cẩn thận và quan tâm đúng mức. Điều này dẫn đến việc nhu cầu nhà ở giá rẻ là rất lớn, nhưng căn hộ xây xong vẫn khó đến tay người mua vì cả lý do giá thành và do cả tâm lý e ngại. Chính vì vậy, việc nghiên cứu ứng dụng các giải pháp thiết kế tiên tiến nhằm giải quyết 2 thách thức cơ bản nêu trên đang được giới thiết kế xây dựng hết sức quan tâm.

Từ trước đến nay, ở nước ta đối với loại hình nhà ở nói riêng và các loại hình kiến trúc nói chung, các nhà thiết kế xây dựng thường áp dụng phương pháp thiết kế truyền thống dựa trên những tiêu chuẩn công năng và hình thức. Nhiệm vụ của các Kiến trúc sư (KTS) là làm sao tạo được các mô hình nhà ở chung cư bền vững, có công năng tốt, có giá trị thẩm mỹ và đáp ứng các yêu cầu kinh tế kỹ thuật. Xét trên khía cạnh công năng, ngoài việc đảm bảo tổ chức sắp xếp không gian hợp lý, người KTS còn phải lựa chọn các giải pháp thiết kế nhằm đảm bảo tiện môi trường bên trong căn hộ như: tiện nghi nhiệt, tiện nghi tiếng ồn, tiện nghi chiếu sáng, chất lượng không khí… Tuy nhiên, phương pháp thiết kế hiện nay bộc lộ nhiều điểm yếu, trong đó việc giảm thiểu giá thành xây dựng, đi kèm với đó là nâng cao hiệu năng công trình (điều kiện tiện nghi môi trường bên trong, mức tiêu thụ năng lượng của công trình…) hầu như không thể đạt được hiệu quả tối ưu.

Lấy ví dụ như sau: Trong điều kiện khí hậu nóng ẩm, căn hộ thông gió tự nhiên là một lựa chọn hợp lý và rất phổ biến ở nước ta, đặc biệt là các căn hộ dành cho người có thu nhập thấp. Đặc trưng của căn hộ thông gió tự nhiên là điều kiện môi trường trong nhà thường phụ thuộc nhiều vào điều kiện ngoài trời, vốn nóng và ẩm. Vì không có điều hòa không khí, nên vấn đề tiện nghi nhiệt luôn là mối quan tâm hàng đầu của người ở. Đó cũng là nhiệm vụ trọng tâm mà người thiết kế phải giải quyết trong căn hộ thông gió tự nhiên (Phan, 2014).

Khi thiết kế, bằng tri thức kinh nghiệm, các KTS thường vận dụng các chiến lược thiết kế thụ động giúp công trình đạt hiệu năng tốt hơn. Trên thực tế, điều này chỉ đạt hiệu quả hạn chế do các KTS thường phải đối mặt với những sự lựa chọn khó khăn. Ví dụ: diện tích cửa sổ kính bao nhiêu là vừa – khi mở lớn sẽ thông gió và chiếu sáng tốt hơn, nhưng lại nhận nhiều bức xạ mặt trời khiến công trình nóng bức; hay tường ngoài nên có cách nhiệt hay không – nếu không có thì công trình ấm hơn vào mùa lạnh nhưng lại nóng hơn vào mùa hè, do nhiều bức xạ mặt trời được hấp thu qua tường vào nhà.

Do đó trong nghiên cứu này, nhóm nghiên cứu chúng tôi đề xuất nghiên cứu và áp dụng phương pháp thiết kế kết hợp tối ưu hóa – một giải pháp thiết kế mới, tiên tiến và có hiệu quả rõ rệt (chưa được nghiên cứu ở nước ta) đối với các thách thức nói trên, góp phần vào việc giải quyết các vấn đề của kiến trúc, xây dựng và phát triển đô thị. Giải quyết tốt bài toán nhà ở cho người thu nhập thấp thì ngoài ý nghĩa xã hội to lớn còn là một công việc có tính nhân văn, giúp đem đến cuộc sống tốt đẹp hơn cho các đối tượng dễ bị tổn thương trong xã hội.

VUI LÒNG XEM TOÀN VĂN NGHIÊN CỨU TẠI ĐÂY:

https://www.dropbox.com/s/0zrje8qwky7xwx2/BAO%20CAO%20TONG%20KET%20-%20FINAL.pdf?dl=0

Tác giả rất mong nhận được các góp ý, chia sẻ của đồng nghiệp để hoàn thiện nghiên cứu và nâng cao tính ứng dụng của đề tài.

Trân trọng,

TS. KTS. Nguyễn Anh Tuấn

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s